Historia wsi Kiedosy i Szczepany

Historia Kiedosów w datach

/Robert Ranoszek - ostatnie zmiany w tekście wprowadziłem w dn. 7.06.2011 r./

 

1793 Pierwsza wzmianka o wsiach Kiedosy, Szczepany i Węże1.
1883  Na stronie 16 "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich"
2 pod hasłem Kiedosy czytamy:

"Kiedosy, kolonia, powiat wieluński, gmina i parafia Działoszyn, odległość od Wielunia wiorst 33, domów 16".

kiedosy_skp.png

Wiorsta jest rosyjską miarą długości, która w tamtym okresie równa była 1077m, czyli 33 wiorsty to ok. 35 km.
Okres mędzywojenny Przez Kiedosy i Szczepany przebiegały tory kolejowe, najprawdopodobniej wąskotorowej koleji. Ze źródeł historycznych wiadomo, że w pierwszym okresie istnienia (druga połowa XIX w.) linia kolejowa biegła przez Parzymiechy, Kleśniska do Rudnik. W późniejszym okresie linia kolejowa biegła aż do Praszki skąd istniało połączenie ze Śląskiem. Kolej została zlikwidowana najprawdopodobniej w latach 20 XIX w. Powodem likwidacji były najprawdopodobniej względy bezpieczeństwa, tory biegły bowiem blisko drewnianych, krytych słomą zabudowań co mogło prowadzić do powstawania pożarów. Przez Kiedosy tory biegły w lini istniejących obecnie ogrodzeń od strony drogi krajowej Nr 42. Z relacji mieszkańców dowiadujemy się, że jeszcze po II wojnie św. mieszkańcy budując ogrodzenia rozbierali istniejącą podbudowę pod torami3.
1934 Informacja o liczbie mieszkańców, która wynosi: 30. Na podstawie mapy wyd. przez Wojskowy Instytut Geograficzny.
do 1939 Kiedosy administracyjnie należą do sołectwa Lisowice.

1939 - 1 września
wojska niemieckie wkraczają do wsi. Kiedosy były jedyną wsią w okolicy, której Wehrmacht nie spalił, choć w pobliskich miejsowościach (Parzymiechy, Grabarze) dochodziło do mordów. W 1939 roku Kiedosy znajdowały się blisko granicy z Niemcami (granica przebiegała przez Praszkę), której w dniu najazu hiterowskiego broniła 30 Poleska Dywizja Piechoty wchodząca w skład Armii "Łódź" . W Parzymiechach operował 83 Pułk Strzelców Poleskich im. Romualda Traugutta dowodzony przez płk. dypl. Adama Nadachowskiego. Nacierająca niemiecka 18 Dywizja Piechoty zmusiła wojska polskie do wycofywania się przez Kiedosy w kierunku na Działoszyn.
Jeszcze niedawno został wykopany przez jednego z mieszkańców niewybuch z tamtego okresu.
Kiedosy zostają włączone administracyjnie do Okręgu Rzeszy – Kraju Warty.
1945 – 1954 Kiedosy należą administracyjnie do sołectwa Kol. Lisowice.
od 1954 W wyniku reformy administracyjnej powstaje sołectwo Szczepany, do którego zostają włączone: Szczepany, Kiedosy, Węże, Młynki, Draby, Bugaj i Tasarzowizna. Pierwszym sołtysem zostaje Edward Dąbrowny (do 1964 r.).
1956 Rozpoczęcie nauczania w szkole podstawowej zorganizowanej w prywatnym budynku Jadwigi Kiedos. Pierwszym kierownikiem szkoły zostaje Władysław Soboniak.
1958 – 1961 Budowa nowej szkoły podstawowej.
1961 - Uruchomienie pierwszego kiosku spożywczo - przemysłowego, którego pierwszą ekspedientką zostaje 16 letnia wówczas Janina Krzemińska "Krysia".

1965 Instalacja pierwszego telefonu.
1966 Powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej. Pierwszym prezesem zostaje Jan Kiedos a naczelnikiem Michał Antoniak.
1969 Uruchomienie linii autobusowej Pajęczno – Parzymiechy.
1971 Elektryfikacja wsi, budowa drogi asfaltowej.
1974 Budowa nowego sklepu.
1991 - 19 maja uroczyste oddanie do użytkowania budynku remizy strażackiej.
2007 Zakup nowego samochodu ratowniczo – gaśniczego GAZela
2009 Wykonanie nawierzchni z kostki brukowej na placu przed remizą.

1 Szczerkowska T., Działoszyn i okolice, UMiG Działoszyn, Działoszyn 2006.
2 Pod redakcją Sulimierski F., Chlebowski B., Walewski W., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV, Władysław Walewski, Warszawa 1883.
3 Informację zaczerpnięto z http://parzymiechy.w.interia.pl/mo/arty/00229.html autorstwa Jarosława Jędrysiaka.

Kiedosy na mapach historycznych

Mapa wojskowa z roku 1890, skala: 1:200 000
/Arkusz: 36-51, Tytuł: Oppeln (Opole), rok: 1890, Terrain: J. Nimmerfroh, link: http://lazarus.elte.hu/hun/digkonyv/topo/200e/36-51.jpg /
Na tej mapie brak jest naniesionych Kiedosów choć pojawiają się już Szczepany i Grabarze. Brak jest Drabów, Młynków a pożniejsze Kabały naniesione są jako Lisowice. Ciekawostką jest przebieg przez Kiedosy obecnej drogi krajowej Nr 42. Droga za Grabarzami skęca prawie pod kątem 90 stopni w kierunku Szczepanów i biegnie równolegle ( w pobliżu ) Suchej Strugi w Kierunku Działoszyna. Ten przebieg drogi pokrywa się z przebiegiem obecnej drogi bocznej do drogi Nr 42 (koło Grabarzy) w kierunku Szczepanów i drogi polnej która łączy się ponownie z drogą Nr 42 w Kiedosach na wysokości kapliczki koło Krzaka.

Mapa z 1890 r.

Mapa wydana przez Wojskowy Instytut Geograficzny w 1935 r. w skali: 1:100 000
Mapa została opracowana w 1934 r. na podstawie map: 1:25 000 z 1932 r. i 1:100 000 z 1929 r. Mapa oznaczona jest jako: PAS 44 SŁUP 27 (oznaczenie położenia arkusza na mapie 1:300 000) WIELUŃ (obejmuje zasięgiem powiat wieluński). Wg. tej mapy Kiedosy i Szczepany należały administracyjnie do powiatu wieluńskiego, woj. łódzkie. Ciekawostką jest to, że na tej mapie obszar Kiedosów oznaczony jest nazwą Kol. Lisowice z liczbą mieszkańców: 30. Liczba mieszkańców w pozostałych wioskach: Szczepany: 19, Grabarze: 21, Draby: 25, Węże: 12. Naniesiona jest gajówka i zabudowania nieistniejącego jużdziś Chełmna. Widoczne są naniesienia zabudowań w Kiedosach, skupione przy dzisiejszej drodze do Szczepanów. Na tej mapie naniesiona jest miejscowość Kabały.

Mapa z 11935 r.

 

Niemiecka mapa topograficzna z 1941 r., skala 1:25 000
/Obszar: 4978 Lipie/ Mapa ta ma wiele cech wspólnych z poprzednią.
Na tej mapie podobnie jak na poprzedniej Kiedosy oznaczone są jako Kol. Lisowice z liczbą mieszkańców: 30. Przy Szczepanach podana jest liczba mieszkańców: 19, Grabarze: 21, Draby: 25. Przebieg dróg jest taki jak obecnie. Na tej mapie widoczne są naniesione zabudowania oraz strumyk - obecny rów melioracyjny z przepustami w tych samych miejscach. Inny jest natomiast przebieg drogi przez Szczapany (na wysokości zabudowań: Krzaka i Antoniaka).

Mapa z 1941 r.

Kolejną ciekawą mapą z, której można odczytać dość istotne informacje jest mapa niemiecka z 1944 r.
Jest to mapa Rzeszy Niemieckiej w skali 1:100 000. Orginalna nazwa: Karte des Deutschen Reiches, Deutsche Heereskarte.
Na tej mapie naniesione są nazwy niemieckie miejscowości, np.: Działoszyn - Dilltal, Raciszyn - Ratdorf, Kol. Lisowice - Kabel, Bobrowniki - Biberwald. Kiedosy nie są naniesione. Szczepany naniesione jako: Schtschepany, Grabarze - Grabarshe. Na tej mapie naniesiony jest również podział administracyjny obowiązujący w okresie okupacji. Wynika z niego, że nasze miejscowości należały do: Reichsgau Wartheland (Okręg Rzeszy - Kraj Warty, link: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kraj_Warty), Kreis Welun Reg. Bez. Litzmannstadt - Powiat Wieluń, Okręg Łódź (od lutego 1942, wcześniej Okręg Kalisch - Kalisz).
Warto zauważyć, że sąsiednie Grabarze należały administracyjnie do Prus, Provinz Oberschlesien - prowincja górnośląska, Kreis Blachstadt - powiat blachowieński. Co ciekawe granica między Krajem Warty a Prusami przebiegała między Grabarzami i Kiedosami jak obecna granica województw śląskiego i łódzkiego. Obecna Kolonia Lisowice naniesiona jest jako Kolonia Lisowice (30 mieszk.) i Patok (17 mieszk.). Niemiecka nazwa miejscowości Kabel prawdopodobnie dotyczy zespołu miejscowości przy drodze, tj.: Kiedosy, Draby, Kolonia Lisowice i Patok i Kabały (Kabały na tej mapie nie są oznaczone).

 

Mapa z 1944 r.